بلكه اسم اعظم خدا مىبيند - تعالى شأنه . شيخ عطار گويد : عالم و آدم طلسمى بيش نيست اوست بس اين جمله اسمى بيش نيست جمله يك ذات است اما متّصف جمله يك حرف و عبارت مختلف يا « جمله يك معنى و صورت مختلف » . بلكه چون بالا برود و به نفى اسماء و صفات رسد ، كه كَمالُ الإخلاصِ نَفىُ الصَّفاتِ ( 1 ) ، مسمّى و موصوف مشاهده كند ، و از تخلَّق به تحقق رسد : * ( أَنَّ إِلى رَبِّكَ اَلْمُنْتَهى 53 : 42 ( 2 ) . ( ( 3082 ) ) آنك كالانعام بد بل هم اضلّ * گر چه بر مكر است آن گنده بغل ن 346 1 - ك 126 20 كالانعام بد : مخفف بود اشارت است به كريمهء * ( أُولئِكَ كَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ 7 : 179 ( 3 ) . آن جماعتند مثل چار پايان ، بلكه گمراهتر . چه ، گمراهى چار پايان تكليفى نيست ، بلكه همه عابد و مربوب اسماء ا للهاند ، ليكن قصور تكوينى دارند ، و رو به اسماء مخصوصه دارند ، مثلًا عبد السميع البصيراند ، و نمىتوانند عبد الله باشند . و امّا انسان شقى قصور تكليفى دارد و مىتواند در صراط جامع رو به سوى الله داشته ، عبد الله شود . ولى قناعت مىكند به صراطهاى ضيق حيوانى . ( ( 3084 ) ) فكر گاهش كند شد عقلش خرف * عمر شد چيزى ندارد چون الف ن 346 3 - ك 126 21 فكر گاهش : « چون به خاك اندر شد و گل خاك شد » . متفكرهء او متخيّله است و بس . يعنى همين در تصرف وهم است و قواى او همه جسمانى است و در او بالفعل نشد عقل حقيقى . پس او نيست مگر قواى جسمانيه . و قواى جسمانيه متناهى التأثير و التأثرند . پس خرف است . و اما آن كه : « نمك اندر شد و گل پاك شد » ، مشتى عناصر و اخلاط نيست ، بلكه چيزى ديگر است ، حىّ به حيوة الله و عالم به علم الله و قادر به قدرت الله و بالجمله مصداق لا حَولَ وَلا قُوَّةَ إلَّا بِالله و متحقق به ذكر لا اِله اِلَّا الله است . و سستى جسمى دخل به او ندارد . بلكه از همهء اجسام و صور عالمين اجلّ و ارفع است ، و طى صور دارد ، چه جاى طى زمان و مكان . اَلدُّنْيا وَالآخِرَةِ حَرامانِ عَلى أهلِ الله [ 354 ] . ( ( 3088 ) ) گفت پيرى مر طبيبى را كه من * در زحيرم از دماغ خويشتن ن 346 9 - ك 126 25 زحير : رنج . [ 354 ] اقتباس از حديث شريف : الدنيا حرام على اهل الآخرة و الآخرة حرام على اهل الدنيا و هما معاً حرامان على اهل الله . عوالى اللآلي ، ج 4 ، ص 119 .

--> ( 1 ) - اقتباس از نهج البلاغه ، خطبهء 1 . . ( 2 ) قرآن كريم ، سورهء نجم ، آيهء 42 . . ( 3 ) قرآن كريم ، سورهء اعراف ، آيهء 179 . .